KAPALI MARAŞ KIBRIS

Akdeniz'in Yıldızından Hayalet Şehre

Bir zamanlar Kıbrıs'ın turizm cenneti olan Maraş, dünya starlarının ve Avrupa'nın varlıklı isimlerinin uğrak noktasıydı. Bugün ise 'Hayalet Şehir' olarak anılıyor. Onlarca yıldır yerleşime kapalı olan bu bölgenin bir kısmının yeniden açılması meselesi zaman zaman gündemin üst sıralarına taşınıyor.

Kapalı Maraş, 1974 yılında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararıyla hem yerleşime hem de iskâna kapatıldı. O dönemde Kıbrıs'ın tatil merkezi konumundaki Maraş; lüks otomobillerin, özel plajların ve Hollywood yıldızlarının adresi olarak biliniyordu. Bir gecede terk edilen şehir, onlarca yıl boyunca olduğu gibi kaldı.

Kapalı Maraş Neden Kapatıldı?

KKTC'nin Gazimağusa şehrine bağlı bu mahalle, adanın en ünlü bölgesiydi. Zamanında 'Akdeniz'in Las Vegas'ı' olarak anılan Maraş, 13 Ağustos 1974'te, İkinci Kıbrıs Harekâtı'nın sona erdiği gün Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından ele geçirildi. BM Güvenlik Konseyi'nin ardından aldığı kararlar doğrultusunda bölge, sivil halk için tamamen erişime kapatıldı ve o günden bu yana bu statü değişmedi.

Bölgenin kapatılması anlık bir karar değildi; Kıbrıs meselesindeki derin siyasi kırılmanın somut bir yansımasıydı. Bugün hâlâ çözüme kavuşturulamamış olan Kıbrıs sorununun belki de en görünür sembolü, işte bu terk edilmiş sokaklar ve çürüyen binalardır.

Bölgeye Kimler Girebilir?

1974 öncesinde Akdeniz'in en çok ziyaret edilen tatil beldelerinden biri olan Maraş, şu an Birleşmiş Milletler denetimindeki 'Yeşil Hat' tampon bölgesinin hemen sınırında yer alıyor. Bölge içinde yalnızca BM'ye ait bir bina bulunuyor. Yaklaşık 400 metre ötesinde ise altı apartman, Türk Silahlı Kuvvetleri'ne orduevi olarak tahsis edilmiş durumda.

TSK mensupları ile orduevi yanındaki kız öğrenci yurdunda konaklayan öğrenciler dışında bölgeye giriş kesinlikle yasak. Hayalet şehri yakından görmek isteyen turistler, uzun yıllar boyunca yalnızca Maraş İkon Kilisesi'ne kadar ilerleyebildi; ancak 2016'dan itibaren kilise ziyaretleri de yasaklandı. Askeri kartı olmayanlar, kayıtlı taksi dışında herhangi bir araçla ya da yaya olarak bölgeye giremiyor.

Peki bölge hiç yeniden açılacak mı? Bu soru, Kıbrıs meselesinin her gündeme gelişinde yeniden sorulsa da somut bir yanıt henüz yok.

Yıldızların Gözdesiydi, Sonra Karanlığa Büründü

1970'lerin başında Maraş; Marilyn Monroe, Sophia Loren gibi dünyaca tanınan isimlerin tatilini geçirdiği, Avrupalı milyonerlerin yat demirlediği bir sahil kasabasıydı. O dönemin fotoğraflarına bakıldığında, bugünkü görüntüyle kıyaslamak neredeyse imkânsız geliyor: cıvıl cıvıl sokaklar, dolu oteller, plajlar. 1974 yazında ise her şey bir anda durdu. İnsanlar evlerini, eşyalarını, hatta masadaki yemeklerini bırakarak ayrıldı.

Bugün Kapalı Maraş, zamanın içinde donmuş bir bölge. Çatıları çökmüş binalar, filizlenmiş ağaçlarla kaplı cadde aralarında rüzgâra terk edilmiş tabelalar. Kıbrıs'a gelen pek çok ziyaretçi bu bölgeyi yakından görmek istese de mevcut kısıtlamalar buna izin vermiyor. Maraş, coğrafi değil siyasi bir engelin ardında duruyor; ve bu, onun en büyük paradoksu.