Pazaryeri Camii (Ayios Konstantinos Kilisesi) — Alaçatı'nın Sessiz Kültür Mirası

Alaçatı'nın İki Kimlikli Yapısı: Pazaryeri Camii

Alaçatı denilince pek çok kişinin aklına dar taş sokaklar, rengârenk çiçekler ve Ege rüzgarı gelir. Oysa bu şirin beldede zamanın izlerini taşıyan, iki ayrı inancın buluştuğu bir yapı sessizce ayakta durmaktadır: Pazaryeri Camii. Yerel halkın ve ziyaretçilerin Ayios Konstantinos Kilisesi olarak da andığı bu tarihi yapı, Alaçatı'nın kültürel belleğinde ayrı bir yer tutar.

1874 yılında mimar Yuhannis Halopas tarafından inşa edilen yapı, yığma moloz taş tekniğiyle örülmüştür. Üç nefli bazilikal planıyla döneminin Rum kiliseleri arasında öne çıkan bir eser olan Ayios Konstantinos, Rumlar adına inşa edilen üç büyük kiliseden biri olmasına karşın günümüze ulaşabilen tek yapıdır. Bu yönüyle hem mimari hem de tarihsel açıdan özgün bir konum taşır.

Kiliseden Camiye: Hoşgörünün Taşa Yansıması

Cumhuriyet'in ilanının ardından yapı camiye dönüştürülmüş; ancak bu dönüşümde kilisenin özüne büyük bir saygı gösterilmiştir. İçeride namaz vakitlerinde üzeri örtüyle kapatılan ikonalar, yapının hâlâ iki inancı aynı çatı altında barındırdığının somut göstergesidir. Her biri birer sanat eseri niteliğindeki bu ikonalar, restorasyon sürecinde de titizlikle korunmuştur.

Alaçatı Belediyesi'nin öncülüğünde İzmir İl Özel İdaresi desteğiyle 2009 yılında başlayan restorasyon çalışmaları, 2010 yılının Temmuz ayında tamamlanmıştır. Bu süreçte ikonostasis bölümü, dini tasvirler, altar ve heykelcikler gün yüzüne çıkarılmış; yapı hem bir ibadet mekânı hem de canlı bir kültür mirası olarak yeniden hayata kazandırılmıştır.

Mimari Özellikler

Tonozlu üst yapısıyla dikkat çeken caminin orta nefinde beşik çatı, yan neflerde ise sundurma çatı bulunur. Batı cephesindeki iki katlı narteks, galerileriyle kuzey ve güney neflere kısmen uzanır. Sonradan eklenen tek şerefeli minare, kesme taştan inşa edilmiş olup yapıya hem uyum sağlamış hem de onu daha da özgün kılmıştır. Güney yönüne eklenen mihrap ise Müslüman ibadetine uyarlanmış en belirgin unsurdur.

Yapının dışarıya yansıttığı huzur veren beyaz rengi, içeriden gelen sessizlikle birleşince ziyaretçi kendini farklı bir zaman dilimine ait hisseder. Sakarya Sokak üzerinde konumlanan bu yapıya giriş ücretsizdir; ziyaret için namaz vakitleri gözetilerek gidilmesi tavsiye edilir.